Onze vereniging bestaat 5 jaar en is inmiddels gegroeid naar een ledenaantal van bijna 300 huishoudens die een plek in een seniorenhof in Enschede ambiëren. Op dit moment is één seniorenhof gerealiseerd en zijn 1 á 2 nieuwe hofjes in het vizier. Gezien de ervaringen van de laatste jaren is het zinvol om de bij de oprichting gekozen opzet en uitwerking voor de totstandkoming van de hofjes te toetsen en zo nodig  aan te passen.  Dit document is de neerslag van de consultatie over het eerdere concept ‘Lange Termijn Beleidsplan’ die we het afgelopen halfjaar hebben uitgevoerd binnen het bestuur, de klankbordgroep en de leden (dit laatste schriftelijk). De hieruit voortkomende aanvullende inzichten  plus onze ervaringen in het afgelopen jaar zijn hier verwerkt en worden ter goedkeuring voorgelegd aan de Algemene Ledenvergadering van 19 november 2025. Voor een uitgebreide beschrijving van de opties en achtergronden wordt verwezen naar genoemd Concept Lange Termijn Beleidsplan van voorjaar 2025 dat als bijlage is bijgevoegd.

Bij vaststelling zal het voorgestelde beleid zijn weerslag hebben op de missie van de gehele vereniging: de manier hoe we ons verhouden naar samenwerkingspartners, gemeente en vooral ook naar onze leden. Daarbij zal het accent en zwaartepunt van de acties worden verlegd naar de leden en met name groepen van leden die samen hun eigen specifieke hofje willen ontwikkelen. Zij trekken de kar en bepalen zelf hoe hun seniorenhof gestalte gaat krijgen, daarbij geholpen door de vereniging voor wat betreft:

• Beïnvloeding van het gemeentelijk beleid;
• Het oprichten van hun eigen wooncoöperatie of andere rechtsvorm;
• Het vinden van een geschikte locatie;
• En het vinden van financiering om het hofje te ontwikkelen en te bouwen. 

Dat betekent meer vrijheid in de keuze van doelgroep(en), instroom kandidaten, fysieke omvang en bouwwijze van de hofjes. Hiertoe zullen ook wijzigingen in de statuten van de vereniging nodig zijn. 

In dit beleidsplan geven wij, na een korte beschrijving van onze vereniging, invulling aan de uitkomsten van de interne consultatie. We beschrijven kort onze ervaringen tot nu toe en waarom en op welke wijze we tot een andere aanpak moeten komen. Om vervolgens de nieuwe aanpak te beschrijven. 

2. De vereniging 

 

De Vereniging HOF ENSCHEDE werd december 2020 opgericht en ingeschreven bij de Kamer van Koophandel. Statutaire doelstelling van onze vereniging: 

 

“Het bevorderen van de totstandkoming in de vestigingsgemeente Enschede van één of meerdere zo mogelijk of bij voorkeur energie neutrale, levensloop- en klimaatbestendige woonhofjes voor gelijkgestemde senioren met een sociaal actieve levenshouding en bereidheid tot burenhulp. De bewoners bestaan bij voorkeur uit een mix van senioren die een woning in een hof willen kopen of een sociale- of vrijesectorwoning in een hof willen huren.” 

De vereniging richt zich vooralsnog op senioren van 55 jaar en ouder, die de doelstellingen onderschrijven. Omdat de procedures vaak enkele jaren duren kan men vanaf 50 jaar een verzoek doen om toegelaten te worden als lid. Aan de hand van de uitkomsten van onze consultatie komen we tot de conclusie dat een bredere schaal van mogelijkheden gewenst is. Bij vaststelling van dit beleidsplan door de Algemene Leden Vergadering zal het bestuur een wijzigingsvoorstel voor de statuten aan de daaropvolgende ledenvergadering in april 2026 ter goedkeuring voorleggen. 

Maatschappelijke ontwikkelingen

De woonopgave voor de komende jaren is gigantisch, waarbij de zogenaamde “doorstroming” van ouderen naar kleinere levensloopbestendige woningen een van de speerpunten is. Een aantal gemeenten (zoals Amsterdam en Rotterdam) hebben al beleid ontwikkeld ten aanzien van geclusterde woonvormen waaronder die voor ouderen of gemengd qua generaties. Zij zien de voordelen die geclusterd wonen met zich meebrengen zoals onder meer het  voorkomen van eenzaamheid en het verminderen van de zorgbehoefte door “noaberschap. Daarom bieden zij grond aan in erfpacht en/of bieden achtergestelde leningen om het onroerend goed financierbaar te maken. In het kielzog daarvan zie je overal in Nederland beleid ontstaan om geclusterd wonen in de vorm van wooncoöperaties mogelijk te maken. Gemeenten wijzen op voorhand locaties aan die specifiek zijn bestemd voor geclusterd wonen. Burgerinitiatieven in de vorm van wooncoöperaties schieten als paddenstoelen uit de grond. Onze verkenning bij de nationale vereniging van wooncoöperaties (CoopLink) leert dat de kansen voor realisatie van geclusterde woonvormen snel toenemen. Er is een nationaal leenfonds in voorbereiding en het ministerie publiceert binnenkort een handleiding hoe gemeenten haar beleid in deze richting kunnen ontwikkelen. Verder ontwikkelde de vereniging Cooplink een gereedschapskist voor groepen die een wooncoöperatie willen stichten.

Weerslag op vereniging Hof Enschede 

Essentieel voor Hof Enschede is de constatering dat al deze initiatieven en faciliteiten zijn gericht op groepen van burgers als initiatiefnemers voor geclusterde woonvormen. Willen wij daarop inspelen, dan zullen wij, naast andere opties als het realiseren van hofjes met een koop/huuropzet, dus ook de wooncoöperatie moeten omarmen. Hierna beschrijven wij wat een wooncoöperatie is en wat de kenmerken en de voordelen hiervan zijn voor de deelnemers. Vervolgens wordt beschreven hoe wij kunnen bevorderen dat er binnen Hof Enschede kerngroepen van leden ontstaan die op basis van gelijke ambities een coöperatie gaan vormen. 

Ten slotte besteden we aandacht aan mogelijk gemeentelijk beleid voor wooncoöperaties.

 Opzet en kenmerken wooncoöperatie.

“Wooncoöperaties zijn initiatieven die geïnteresseerd zijn in collectief wonen met eigen zeggenschap over hun directe woonomgeving, meestal vormgegeven in een vereniging.”

In de zin van dit plan bedoelen wij met name wooncoöperaties die eigenaar zijn van het onroerend goed. Dat betekent in de ontwikkelfase dat de coöperatie optreedt als opdrachtgever en vanuit die positie in onderling overleg bepaalt hoe en wat er wordt gebouwd. Bij oplevering stromen de deelnemers in de coöperatie in als huurders van hun woning. Hun coöperatie bepaalt de huren en beheert het onroerend goed. Op lange termijn betekent dit dat de coöperatie de huren betaalbaar kan houden voor de leden/bewoners. Tegelijk vallen hiermee ook de verschillen tussen koop en huur weg: een bijkomende oplossing voor problemen tussen koop en huur die wij elders in het land zagen optreden binnen woongroepen.

Meerwaarde van de wooncoöperatie 

(Deze tekst komt van de website van Cooplink)

Wooncoöperaties bestaan uit mensen die zelf verantwoordelijkheid willen nemen voor het realiseren van betaalbare huisvesting voor de huidige én voor toekomstige bewoners. Ze bouwen duurzaam en creëren sterke gemeenschappen die oog hebben voor elkaar, de buurt en de planeet. Hun maatschappelijke meerwaarde is groot. Denk aan:

Betaalbaarheid

• Betaalbaar wonen nu
• Betaalbaar wonen later: er is geen winstbejag
• Ruimten en voorzieningen delen: wasmachines, logeerkamers, auto’s, gereedschap, tuin, enz.
• Efficiënt gebruik van ruimte: meer woningen per hectare mogelijk 
• Zelfbouw betekent kostenreductie

Duurzaamheid

• Oog voor energie-, water- en grondstoffengebruik (lokale hernieuwbare materialen)
• Duurzame woningen
• Kleinere ecologische footprint
• Innovatieve wooncomplexen: grotere verscheidenheid aan woonvormen

Zeggenschap

• Zeggenschap en regie bij bewoners
• Idealen verwezenlijken
• Leren van, over en met elkaar
• Antwoord op een groeiende behoefte onder burgers

Sociale effecten

• Woongeluk: verbonden en veilig voelen
• Vitaliteit: mensen blijven actief in de maatschappij
• Zorgen voor elkaar: minder zorgkosten
• Meer sociale cohesie: minder eenzaamheid
• Samenredzaamheid

Leefbare wijken

• Leefbare omgeving: activiteiten voor en met de buurt
• Meer ontmoeting: gemeenschappelijke ruimten
• Gemeenschapskracht

Wat zijn kerngroepen.

Een kerngroep is een groep van leden die hetzelfde hofje nastreven. De gezamenlijkheid zit in een mix van bij voorbeeld de locatie, de vorm en/of bouwwijze van het hofje, het aantal deelnemers/woningen, de doelgroep (bij voorbeeld een mix van senioren en jongeren) en de wijze van financiering/organisatie (wooncoöperatie, koop/huur, etc.). Ook bestaande vriendengroepen kunnen lid van Hof Enschede worden en mogelijk worden aangevuld met geïnteresseerde leden die willen aansluiten. Kerngroepen zijn autonoom in beslissingen over de opzet van hun coöperatie of CPO/bewonersvereniging, alsmede over de ontwikkeling en bouw van hun hofje, daarbij ondersteund door Hof Enschede.

Hoe kunnen deze leden elkaar vinden? Naast de huidige contactmogelijkheden via ledenvergaderingen, hofjescafé, huiskamerbijeenkomsten en facebook willen wij hieraan een boost geven in de vorm van een integrale enquête op de nieuw te bouwen website. In het afgeschermde ledengedeelte nemen wij een enquête op waar alle leden hun huidige aanbod aan kennis en kunde ook hun wensen, visies en ideeën voor een hofje aangeven. Aan de hand van de database die dan ontstaat kunnen wij zoeken naar leden die op aan aantal kenmerken op elkaar aansluiten. Deze mensen worden uitgenodigd om met elkaar kennis te maken en hun ideeën met elkaar te delen. Indien er voldoende “click” is kan daaruit een kerngroep ontstaan. 

Wat kan een kerngroep van Hof Enschede verwachten.

Wanneer een groep(je) van leden elkaar heeft gevonden in een gezamenlijk beeld en doel kan zij dit melden bij het bestuur. In onderling overleg wordt dit doel ten aanzien van gezochte locatie, te stichten rechtspersoon en de mogelijkheid van andere leden om aan te sluiten beschreven in een eigen pagina op het ledendeel van de website. De aldus ontstane kerngroep kan gebruik maken van de zogenaamde toolbox van Cooplink (https://www.cooplink.nl/kennisbank ) bij het ondernemen van vervolgstappen. Hof Enschede ondersteunt de kerngroep bij het vinden en verwerven van de gezochte locatie binnen de gemeente Enschede. 

Naast het inventariseren en bijhouden van mogelijke vestigingslocaties in de gemeente kan Hof Enschede de kerngroep assisteren bij het oprichten van de gekozen rechtspersoon (coöperatie, collectief opdrachtgeverschap CPO, bewonersvereniging/VvE), het verwerven van subsidies en contacten met hypotheekbanken. 

Voor een aantal van deze onderwerpen zal Hof Enschede intern expert-leden activeren voor het vormen van expertgroepen. Wij vertrouwen binnen ons omvangrijke ledenbestand, middels de database uit de enquête, voldoende expertise te vinden om de meeste vragen van de kerngroepen te kunnen beantwoorden. Zo niet, dan zal door de vereniging externe expertise worden ingehuurd.

Daarnaast maakt de Vereniging zich sterk voor het politiek/bestuurlijke woonclusterbeleid in Enschede. Hiertoe zijn reeds de eerste contacten gelegd met de gemeenteraad en ambtenaren. Hierbij wordt een concreet beleidsvoorstel met 5 punten gepresenteerd:

1. Erken de meerwaarde van geclusterd wonen, niet alleen voor ouderen, maar ook voor andere doelgroepen;

1. Leg deze meerwaarde vast in het beleid en communiceer dit naar de burger;

1. Wijs in nieuwe bouwlocaties op voorhand percelen aan die worden gereserveerd voor geclusterd wonen waarop woongroepen kunnen inschrijven;

1. Bevorder de financierbaarheid van geclusterd wonen in Enschede door gronduitgifte via erfpacht;

1. Stel een gemeentelijk leenfonds in voor bij voorbeeld 30% van de stichtingskosten waardoor hypothecaire financiering voor wooncoöperaties mogelijk wordt.

Enschede, 12 november 2025